Có người bảo tôi: “ Kêu gọi nông dân tiết kiệm là xúc phạm họ. Suốt cả mấy đời từ chiến tranh đến hòa bình, ai ăn xài lãng phí mặc ai, nông dân nói chung là vẫn nghèo, vẫn khổ, không biết chắt lót thì chết lâu rồi, mà có dư đâu để tiết kiệm?” Vậy tiết kiệm là để dành cho ai?

Bỗng dưng cá ao, tôm đầm tăng giá ầm ầm, nông bảo nhau mừng “trúng giá”. Thế nhưng bước ra khỏi nhà, đến chợ, ra tỉnh, lên phố, chưa kịp mừng đã thấy giá nào cũng phi lên trời như ngựa. Mà toàn những thứ không thể không mua. Với công nhân thì lương tăng không kịp giá chợ, với nông dân thì giá bán những thừ từ quê ra tỉnh không đuổi kịp giá những thứ phải mua từ tỉnh về làng. Chuyện đó người ta bảo là lạm phát.

Chắc chính phủ sẽ có cách ( dù rất khó ) để kìm giá, giảm giá cho công nhân đủ sống, nông dân sản xuất nông phẩm bán có lời. Nhưng hãy tự cứu mình trước khi Trời cứu. Chuyện dễ làm nhất mà làm được ngay là nông dân phải có nhiều thứ bán ra mà ít thứ phải mua vào. Tiết kiệm vẫn mãi mãi là quốc sách với một nước nghèo như nước ta.

Thời phân hóa học đắt và hiếm, nông dân dùng phân chuồng hay phân xanh ( ủ lá cây và phế phẩm nông nghiệp). Nay có giống mới, kỹ thuật canh tác mới, phải dùng nhiều phân hóa học mới có năng suất cao. Nhưng phân chuồng, phân xanh đi đâu cả rồi? Hầu như nhiều nơi người ta đã quên hẳn hai nguồn phân chẳng những rất tốt cho đất mà còn tốt cho cả chất lượng cây trồng. Trước đây, sức trẻ nông nhàn ở nông thôn vẫn có phong trào làm phân xanh, ủ phân chuồng. Nay thì khác, hễ rỗi là thanh niên nông thôn rủ nhau vào quán nhậu hay kéo nhau lên thị trấn đàn đúm chơi bời. Tôi đi cũng nhiều nhưng kể cả miền núi, hầu như không còn thấy những người quẩy quang gánh đi nhặt phân trâu bò trên đường làng hay mái đồi như trước kia. Trong khi đó có nhiều gia đình hay trang trại giảm bớt được rất nhiều tiền mua phân hóa học, cải tạo được đất, làm sạch môi trường nhờ sản xuất được nguồn phân tại gia.

Chuyện ăn xài của nông dân, nhất là trong lớp trẻ cũng có nhiều cái để nói. Khát vọng vươn tới một cuộc sống đầy đủ, đẹp và vui là chính đáng. Nhưng không ít thanh niên nông dân vẫn muốn đua đòi. Họ hạch sách bố mẹ phải tổ chức lễ cưới như thành phố. Cũng thiếp mời mấy lớp, cũng ô tô đón dâu dù chỉ đi từ làng này sang làng kia. Cũng thuê áo cưới, cũng trang điểm cô dâu hàng triệu đồng và mâm bát, cỗ bàn thì khỏi chê. Cái nết ăn xài ấy vốn không phải bản chất nông dân mà học đòi dân trên phố vốn có mức sống cao và mấy ông cán bộ tham nhũng. Nó không phải là bản chất cần kiệm của nông dân.        

Một bà mẹ ở Thái Bình có mảnh vườn “bằng lỗ mũi”, trong vườn có cái ao con con. Lúc rỗi mẹ lội ao vật bùn lên bờ trồng mấy lớp khoai nước. Trong chuồng có con heo nái, mẹ nấu cám lợn bằng thứ nước ao nhiều mầu mỡ chảy từ chuồng heo và đất vườn xuống. Quy mô VAC của mẹ chỉ nhỏ nhoi và đơn giản thế. Nhưng với đức tiết kiệm và tài xoay trở, mẹ nghèo nhưng không đói, không chao đảo khi giá cả leo thang, bình thản nuôi con khôn lớn, học hành.

Mô hình ấy có lẽ không còn thích hợp với thời sản xuất lớn nhưng cái đức tiết kiệm ấy là cả một bản sắc văn hóa tốt đẹp thì không nên bỏ mà cần phải phát huy, nhất là vào thời buổi kinh tế khó khăn. ( Báo NTNN  28/03/2008) NQT

http://thannguyenquang.googlepages.com/